نظام سلامت کشور از حوزه های بسیار مهم و حساس کشور می باشد.نیازمندیهای موجود در این حوزه بسیار نامحدود است و باید با مدیریت درست منابع سلامت،حداکثر امکانات را برای بهره وری درست و بهینه کشور از خدمات نظام سلامت فراهم کرد.
طرح تحول سلامت نتوانسته جلوی تقاضاهای القایی و هدر رفت منابع را بگیرد
نسخه چاپي
تاريخ: ۱۳:۱۴:۱۱ ۱۳۹۴/۱۱/۰۵
نظام سلامت کشور ما همواره سیستم درمان محور دارد و به همین دلیل در بیشتر مواقع منابع بسیار زیادی اعم از بودجه عمومی،درآمدهای اختصاصی و... مورد نیاز این حوزه می باشد.

با روی کار آمدن دولت یازدهم ،سهم مردم بابت دریافت خدمات نظام سلامت حدود 56%بود.این رقم بسیار بالا بوده و از نظر استانداردهای سازمان بهداشت جهانی کشور ایران در مرز خطرناکی قرار داشت.

به همین دولت یازدهم اجرای طرح تحول نظام سلامت را با هدف کاهش پرداختی مردم از جیب در بخش دولتی در سال 93 اجرا کرد و منابع زیادی از بودجه های عمومی کشور برای اجرای آن صرف شد، به طوری که بودجه وزارت بهداشت در سال 92 حدود 20هزار میلیارد تومان بود و در سال 93همزمان با اجرای طرح تحول به 35هزار میلیارد تومان رسید.

در سال 94 نیز برای اجرای پایدار این طرح بودجه وزارت بهداشت با افزایش 71% نسبت به سال قبل 51هزار میلیارد تومان شد که سهم بودجه عمومی کشور حدود 10% یعنی 23هزار میلیارد تومان بود و مابقی مربوط به درآمدهای اختصاصی و...بود .

شواهد بیانگر رشد چشمگیر اعتبارات وزارت بهداشت نسبت به قبل از اجرای طرح تحول سلامت است اما شاهد نارضایتی مسئولان وزارت بهداشت از اعتبارات مربوط به طرح تحول و نگرانی آن ها نسبت به تامین منابع پایدار طرح تحول هستیم و خواهان افزایش اعتبار وزارت بهداشت در سال 95 و اختصاص منابعی مجزا برای تامین مالی پایدار طرح تحول همچون اختصاص کامل 4%مالیات بر ارزش افزوده سال94 شده اند.

اگرچه حمایت های دولت برای پیشبرد اهداف نظام سلامت در هر کشوری با توجه به شرایط اقتصادی آن کشور معقول است اما در کشور ما با توجه سرآنه درآمد جامعه و مشکلات اقتصادی موجود و نیاز دستگاههای دیگر به حمایت های دولتی،باید مدیریت درست منابع نظام سلامت بر اساس نیازهای نامحدود آن انجام گیرد.در این راستا توجه به موارد زیر ضروری می باشد:


1. بحث بهداشت و پیشگیری ضرورت عقلانی در هر کشوری است.به طوریکه مطابق برآورد سازمان جهانی بهداشت ارزش یک سال زندگی 3برابر سرانه تولید ناخالص داخلی است.در کشور ما، در سالیان اخیر کمترین توجه به این حوزه شده است و شاهد افزایش فاجعه بار بیماری های غیر واگیردار هستیم.طبق گفته ریاست سازمانی جهانی بهداشت،76درصد مردم ایران به خاطر بیماریهای غیر واگیر دار جان خود را از دست می دهند و این زنگ خطری برای کشور به حساب می آید.

در طرح تحول سلامت انتظار می رفت پس از اجرای گام اول و همزمان با کاهش پرداختی مستقیم مردم بابت دریافت هزینه های سلامت، برنامه سلامت محوری همچون پزشک خانواده با جدیت بیشتری دنبال شود اما به جای جدیت در ارتقای سلامت جامعه، در گام سوم طرح تحول تعرفه های پزشکی افزایش داده شد و باعث تحمیل هزینه های هنگفت به نظام سلامت کشور شد.

با این شرایط اختصاص بودجه مجزا برای حوزه بهداشت در همه زمینه ها اعم از آموزش پزشکی،فرهنگ سازی،ارتقای خانه های بهداشت،اجرای پزشک خانواده،احیای علوم طب سنتی و... با توجه به تاکید سیاستهای کلی سلامت بر تقدم پیشگیری بر درمان ضروری می باشد تا بدین وسیله شاهد صرفه جویی در هزینه کردهای نظام سلامت باشیم.


2. حرکت به سمت اجرای نظام ارجاع،تدوین راهنماهای بالینی و پرونده الکترونیک سلامت با خرید راهبردی نظام بیمه ای در شرایط موجود و نبود یک چهارچوب منطقی برای کادر تجویز گر، در اکثر مواقع اتلاف بسیار زیاد منابع نظام سلامت صورت می گیرد و شاهد تجویز داروها،خدمات پاراکلینیکی و...خارج از چهارچوب استاندارد درمانی برای بیماران هستیم.

طرح تحول نظام سلامت نیز نتوانسته جلوی تقاضاهای القایی و هدر رفت بسیار زیاد منابع که شامل منابع بیمه ای،بودجه های عمومی کشور و پرداختی مستقیم مردم است را بگیرد.

به همین دلیل باید در بودجه سال 95 وزارت بهداشت به اجرای این موارد که صراحتا در برنامه پنجم توسعه نیز اشاره شده،تاکید گردد و نظارت لازم برای اجرای آن از سوی مجلس شورای اسلامی صورت گیرد. قطعا یکی از لوازم اجرای آن، ارتقای کارکردهای نظام سلامت با تفکیک درست وظایف تولیت،ارائه خدمت و تامین مالی است.


3. یکی از موارد اصلی صرف هزینه در نظام سلامت،وجود داروها و تجهیزات پزشکی خارجی گران قیمت در بازار سلامت کشور است.برای مثال از لحاظ عددی 3% گردش بازار دارویی کشور مربوط به داروهای خارجی است اما همین تعداد،32% ارزش ریالی بازار دارویی کشور را شامل می شوند.

با این شرایط باید برنامه ریزی درست و مبتنی بر نظام سطح بندی برای خودکفایی در تولید داروهای خارجی گران قیمت همچون تجربه اولیه موفق داروهای بیوتک داشته باشیم تا داروهای تولید داخل با قیمت کمتر از نمونه مشابه خارجی به بیمار عرضه گردد و از صرف منابع نظام سلامت برای تامین این داروها جلوگیری شود.

در سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی نیز بر درون زایی و ارتقای بهره وری تاکیده شده است و لازمه آن حمایت مناسب دولتی از بخش های مختلف تولید تجهیزات پزشکی و داروها و مواد اولیه داخلی است.

حسن دیگر این امر ایجاد فرصت مناسب برای صادرات محصولات داخلی به آن سوی مرزها و افزایش ورود ارز به داخل کشور است تا بتوانیم به تراز تجاری مثبت یعنی افزایش ورودی ارز به داخل کشور نسبت به خروجی ارز از کشور برسیم.